Incydent w Panamie to kolejny punkt zapalny dotyczący ESG dla górników

W obliczu nasilających się protestów spółka First Quantum rozpoczęła w tym tygodniu ograniczanie operacji w swojej kopalni Cobre Panama.
Kanadyjski górnik wpada w wir problemów środowiskowych, społecznych i zarządzania (ESG), które grożą wykolejeniem jednej z największych i najnowszych kopalni miedzi na świecie.
Panama ma długą historię wydobycia, ale Cobre Panama jest pierwszym dużym nowym projektem inwestycyjnym w tym stuleciu. Kopalnia, która rozpoczęła produkcję w 2019 r., wyprodukowała w ubiegłym roku 350,000 ton miedzi zawierającej miedź, co stanowi 1 procent światowej produkcji miedzi i 5 procent produktu krajowego brutto Panamy.
Jednak wywołało to również ruch protestacyjny, który rozprzestrzenił się od grup ekologicznych po związki zawodowe, studentów i ogół społeczeństwa.
Obecnie pojawiają się wezwania nie tylko do zamknięcia kopalni Cobre Panama, ale także do powstrzymania się Panamy od dalszych wydobyć w przyszłości.
Jak kopalnia miedzi o wartości 10 miliardów dolarów należąca do First Quantum przeszła od obiecanego boomu gospodarczego do wywołania masowych niepokojów społecznych, to historia specyficzna dla Panamy, ale zawierająca lekcje dla światowego przemysłu wydobywczego.
Kłopotliwa przeszłość
Jeszcze zanim spółka First Quantum kupiła kopalnię Cobre Panama w 2013 r. i rozpoczęła budowę rok później, ekolodzy sprzeciwiali się temu projektowi.
W 2009 roku Centrum Oddziaływania na Środowisko, znane pod hiszpańskim akronimem CIAM, złożyło pozew do Sądu Najwyższego Panamy, utrzymując, że koncesja przyznana pierwotnie w 1997 roku była nielegalna ze względu na brak przetargu publicznego.
Sąd Najwyższy zgodził się z tym w orzeczeniu z 2017 r., w czasie, gdy kwestie ochrony środowiska i zarządzania są ze sobą powiązane.
Ani rząd, ani spółka nie wydają się chętne do negocjacji wymaganych wyrokiem sądu nowych kontraktów. W 2019 roku ustawodawcy odrzucili projekt ustawy, który w dużej mierze potwierdził starą umowę z okresu, gdy Cobre Panama realizowała pierwszą dostawę koncentratu miedzi.
Zanim w 2021 roku rozpoczną się szczegółowe negocjacje w sprawie nowego kontraktu, kopalnia będzie już w pełni wydobyta.
Wypracowanie ostatecznego tekstu zajęło ponad dwa lata, a rząd w pewnym momencie zablokował eksport z kopalni, a firma w odwecie groziła międzynarodowym arbitrażem.
Ustawodawcy mieli podpisać nową umowę we wrześniu, ale odroczyli debatę, aby umożliwić wprowadzenie dalszych zmian. Ustawę ostatecznie przyjęto w październiku, ale do tego czasu drobne protesty, głównie grup ekologicznych, przekształciły się w większe i bardziej powszechne demonstracje antyrządowe.
Część protestujących zablokowała port kopalni Puntalincon, wpływając na dostawy do elektrowni, dlatego First Quantum zaczęło ograniczać działalność przetwórczą.
Obie strony czekają obecnie na orzeczenie Sądu Najwyższego w sprawie szeregu skarg prawnych do umowy. Całkiem możliwe, że umowa zostanie zerwana.
Tak czy inaczej, biorąc pod uwagę zbliżające się wybory powszechne w przyszłym roku, jest mało prawdopodobne, aby był to ostatni rozdział miedziowej sagi w Panamie.
Jaki jest problem?
Wszystko zaczyna się od „E” w „ESG”. Położona w dziewiczym lesie deszczowym Panama stanowiła problem środowiskowy jeszcze przed wylądowaniem pierwszej łopaty.
W 2010 r., kiedy Kanada negocjowała umowę o wolnym handlu z Panamą, MiningWatch Canada w zeznaniach złożonych ustawodawcom podała ten projekt jako przykład „egzystencjalnych zagrożeń dla ludności tubylczej i środowiska”.
Choć firma First Quantum chciała podkreślić swoje zalety w zakresie ekologicznego górnictwa – takie jak ponowne zalesianie wylesionych gruntów – zarówno firmie, jak i rządowi najwyraźniej nie udało się przekonać szerszych argumentów działaczy na rzecz ochrony środowiska w następnej dekadzie.
Zarządzanie projektem stało się problemem po wydaniu przez Sąd Najwyższy w 2017 r. wyroku w sprawie pierwotnej umowy. Minęły jednak cztery lata i jedna nieudana próba odwołania, zanim rząd i firma usiadły, aby omówić nowy kontrakt.
Prosty fakt jest taki, że jedna z największych kopalni miedzi na świecie działa bez umowy prawnej, odkąd dostarczyła pierwszą rudę.
W wyniku przedłużających się negocjacji firma wystąpiła przeciwko rządowi, nie wspominając o narodzie panamskim lub nie wspominając o nim wcale.
Brak przejrzystości w negocjacjach stał się sam w sobie głównym zarzutem, połączonym z szerszym niezadowoleniem z rządu.
Za nieuwzględnienie kwestii związanych z ochroną środowiska i zarządzaniem Cobre Panama ryzykuje obecnie utratę licencji na działalność społeczną, niezależnie od tego, co powie sędzia sądu.
Żadnego kopania?
W rzeczywistości obecne nastroje antygórnicze w Panamie są takie, że istnieje duża szansa, że ​​kraj zakaże wszystkich przyszłych projektów.
Aby uspokoić protestujących, rząd zawiesił wydawanie wszystkich nowych koncesji na wydobycie.
Jeśli Panama zakaza wszelkich wydobyć, nie będzie to pierwsza sytuacja. Salwador podjął takie kroki w 2017 r. po podobnej eskalacji protestów w związku z planowaną kopalnią złota.
Narasta sprzeciw społeczny wobec nowych kopalń, i to nie tylko w Ameryce Środkowej.
Europa desperacko poszukuje własnych dostaw metali do akumulatorów, takich jak lit. Największymi zasobami litu w Europie jest serbski projekt Jadar, ale jego wydobycie zostało wstrzymane na czas nieokreślony z powodu masowych, gwałtownych protestów w całym kraju.
To także opowieść o opozycji ekologicznej, która przeradza się w szersze kwestie związane z zarządzaniem i rządem.
Przemysł wydobywczy wciąż stara się dostosować do nowej rzeczywistości, w której jeśli nie poradzisz sobie odpowiednio z ESG, nie będziesz mógł wydobywać.
Historia Panamy jest lekcją poglądową na temat tego, co poszło nie tak.
Szwedzkie Stowarzyszenie Lapończyków, które reprezentuje rdzenną ludność zamieszkującą północną Skandynawię i Rosję, wezwało w zeszłym tygodniu Unię Europejską do zagwarantowania prawa do bezpłatnej, wcześniejszej i świadomej zgody (FPIC) na wszelkie nowe ważne projekty w zakresie minerałów w ramach Karty Narodów Zjednoczonych.
Niestety, w ciągu 26 lat od przyznania Cobre koncesji w Panamie rząd Panamy nigdy nie uznał za konieczne uzyskiwania zgody własnego narodu.
Może nadal próbować to zrobić, ale może być już za późno.